W wielu budynkach wielorodzinnych koszty ogrzewania nadal rozlicza się przede wszystkim według powierzchni mieszkania. Oznacza to, że opłaty zależą głównie od metrażu, a nie od rzeczywistego zużycia ciepła w lokalu. W efekcie mieszkania o podobnej wielkości mają zbliżone rachunki, mimo, że w praktyce mogą bardzo różnić się zapotrzebowaniem na ogrzewanie – jedne łatwo utrzymują ciepło, inne szybciej się wychładzają i wymagają intensywniejszego dogrzewania. To właśnie te różnice sprawiają, że poszukuje się bardziej sprawiedliwych sposobów rozliczania kosztów ogrzewania. 

Dlaczego ogrzewanie mieszkań o tym samym metrażu w praktyce wygląda inaczej? 

Aby lepiej zrozumieć, skąd biorą się różnice w zapotrzebowaniu na ciepło między mieszkaniami o podobnej powierzchni, warto spojrzeć na kilka podstawowych czynników. Ilość ciepła potrzebna do ogrzania lokalu zależy nie tylko od metrażu, ale przede wszystkim od jego położenia w budynku oraz sposobu użytkowania, tj:

• Położenie mieszkania w budynku
  Mieszkania w środkowej części bloku są zazwyczaj cieplejsze, ponieważ otaczają je inne ogrzewane lokale. Dzięki temu te mieszkania tracą mniej ciepła. Inaczej jest w przypadku mieszkań narożnych, położonych nad piwnicą lub bezpośrednio pod dachem – są one bardziej narażone na wychładzanie i często wymagają większego ogrzewania, zwłaszcza zimą.
• Sposób korzystania z ogrzewania
  Różnice wynikają także z indywidualnych nawyków mieszkańców. Jedni utrzymują niższą temperaturę, około 20°C, inni preferują cieplejsze mieszkanie i ustawiają głowice termostatyczne na wyższą temperaturę, nawet do około 24°C, co wiąże się z większym zużyciem ciepła. 
• Warunki techniczne i użytkowanie mieszkania
  Znaczenie mają również takie elementy jak częstotliwość wietrzenia pomieszczeń, szczelność okien oraz to, jak długo mieszkanie pozostaje nieogrzewane, np. podczas nieobecności domowników.

Warto w tym miejscu wyjaśnić, czym jest tzw. budynek wielorodzinny. Zgodnie z przepisami to budynek, w którym znajdują się więcej niż dwa samodzielne lokale mieszkalne. Do tej grupy zaliczają się zarówno bloki, jak i kamienice. W wielu takich budynkach funkcjonują wspólne instalacje, w tym centralne ogrzewanie, z którego korzystają wszystkie mieszkania.

Ma to duże znaczenie w praktyce, ponieważ w budynkach z centralnym ogrzewaniem ciepło rozchodzi się pomiędzy lokalami, a jednocześnie często nie ma możliwości technicznych, aby dokładnie zmierzyć zużycie ciepła w każdym mieszkaniu osobno. W takich sytuacjach stosuje się podzielniki kosztów ogrzewania. 

Czym jest i jak działa podzielnik kosztów?

Jest to jedno z najczęściej stosowanych i najprostszych rozwiązań umożliwiających bardziej proporcjonalny podział kosztów ogrzewania, uwzględniający sposób korzystania z ciepła w poszczególnych lokalach.  Podzielnik kosztów ogrzewania działa na zasadzie porównywania temperatury grzejnika i temperatury pomieszczenia. Urządzenie wyposażone jest w dwa czujniki: 

• jeden mierzy temperaturę powierzchni grzejnika, 
• drugi temperaturę powietrza w pokoju. 

Na podstawie różnicy między tymi temperaturami oraz czasu pracy grzejnika podzielnik zapisuje wynik w postaci prostych wskazań, które pokazują, jak intensywnie dane mieszkanie korzystało z ogrzewania. 

Zasada działania podzielnika kosztów.

W przypadku podzielników nie chodzi o jednostki w sensie fizycznym, takim jak na przykład kilowatogodziny. Urządzenie nie mierzy bezpośrednio zużycia ciepła, lecz rejestruje umowne jednostki. Te wskazania nie są jeszcze bezpośrednim rachunkiem za ogrzewanie. Służą jako podstawa do rozliczenia całego budynku. Na ich podstawie zbiera się dane ze wszystkich mieszkań, a następnie dzieli się całkowity koszt ogrzewania między lokatorów. Im więcej jednostek wskazuje dany podzielnik, tym większa część kosztów przypada na dane mieszkanie. 

Skoro podzielniki rejestrują jedynie umowne wskazania dotyczące korzystania z ciepła, naturalnie pojawia się pytanie, w jaki sposób na ich podstawie wylicza się ostateczny rachunek za ogrzewanie. W praktyce cały system rozliczeń w budynkach wielorodzinnych polega na podziale kosztów na część stałą i część zmienną. 

Jak rozliczane są koszty ogrzewania?

Rachunek za ogrzewanie zwykle składa się z dwóch części – stałej i zmiennej:

• Część stała zależy najczęściej od powierzchni mieszkania i obejmuje m.in. koszty przesyłu ciepła oraz ogrzewania części wspólnych budynku, 
• Część zmienna wynika natomiast ze wskazań podzielników, które pokazują stopień korzystania z grzejników w danym lokalu.

Aby rozliczenia były bardziej sprawiedliwe, stosuje się współczynniki korygujące uwzględniające m.in. położenie mieszkania i rodzaj grzejników. Jest to ważne, ponieważ lokale narożne lub znajdujące się na najwyższych kondygnacjach naturalnie tracą więcej ciepła niż mieszkania środkowe.

Choć podzielniki mają swoje ograniczenia i wymagają prawidłowego montażu oraz odpowiedniego regulaminu rozliczeń, pozostają jednym z najpraktyczniejszych sposobów rozliczania kosztów ogrzewania w starszych budynkach wielorodzinnych z instalacją pionową.

Jak prawidłowo montować podzielniki?

W mieszkaniach wyposażonych w podzielniki kosztów ogrzewania najbardziej efektywne jest utrzymywanie stabilnej temperatury bez gwałtownego wychładzania i późniejszego intensywnego dogrzewania pomieszczeń. Podzielniki rejestrują temperaturę grzejnika oraz czas jego pracy, dlatego częste zmiany ustawień mogą prowadzić do wyższych naliczeń jednostek. 

Zasada montażu podzielnika kosztów na grzejnikach:

Schemat montażu podzielnika kosztów na grzejnikach

Oś pionowa: Podzielnik montuje się dokładnie w połowie długości grzejnika. Jeśli grzejnik ma nieparzystą liczbę żeberek, urządzenie montuje się na środkowym żeberku.

Oś pozioma: Punktem montażu jest 75% wysokości grzejnika (licząc od dołu). Jest to miejsce, w którym temperatura powierzchni grzejnika najlepiej oddaje jego średnią moc cieplną.

Wyjątki: W przypadku nietypowych grzejników (np. bardzo długich lub o specyficznej budowie), producent może wskazać inne miejsce montażu (np. dwa podzielniki na jeden grzejnik), co musi być uwzględnione w systemie rozliczeniowym. 

Kto i w jaki sposób może zamontować podzielniki kosztów ciepła w budynku?

Sposób wprowadzenia podzielników kosztów ogrzewania zależy od tego, kto zarządza budynkiem. 

We wspólnocie mieszkaniowej decyzję o montażu podejmują właściciele lokali w formie uchwały. Po jej przyjęciu zarząd wspólnoty wybiera firmę odpowiedzialną za montaż urządzeń, odczyty oraz rozliczanie kosztów ogrzewania.

W spółdzielni mieszkaniowej decyzję podejmuje zarząd spółdzielni. Wdrożenie podzielników odbywa się zazwyczaj poprzez aktualizację regulaminu rozliczania kosztów ciepła i nie wymaga indywidualnej zgody każdego mieszkańca.

Sam montaż wykonują wyspecjalizowane firmy, które zajmują się systemami rozliczania ciepła. W praktyce nie robią tego mieszkańcy ani zarząd „we własnym zakresie”. Wspólnota mieszkaniowa lub spółdzielnia wybiera taką firmę w ramach zamówienia lub przetargu (zależnie od skali budynku i zasad obowiązujących w danej organizacji).
Po podpisaniu umowy firma przeprowadza montaż podzielników we wszystkich mieszkaniach w budynku. Instalatorzy montują urządzenia na grzejnikach zgodnie z instrukcją producenta i obowiązującymi normami, tak aby wszystkie działały w jednakowy sposób i mogły być później prawidłowo odczytywane.

Niezależnie od tego, czy budynek należy do wspólnoty, czy spółdzielni, procedura przebiega podobnie:

Procedura montażu podzielników ciepła w budynku

Czy to naprawdę się opłaca?

Z doświadczeń zarządców nieruchomości oraz analiz branżowych wynika, że wprowadzenie podzielników kosztów ogrzewania często prowadzi do ograniczenia zużycia ciepła. W wielu budynkach wielorodzinnych obserwuje się spadek zużycia energii na poziomie kilkunastu do około 25%, co wynika głównie ze zmiany zachowań mieszkańców – bardziej świadomego korzystania z ogrzewania, ograniczania przegrzewania pomieszczeń czy krótkiego i intensywnego wietrzenia pomieszczeń. W praktyce nawet kilkunastoprocentowe ograniczenie kosztów ogrzewania może przynieść budynkowi wielorodzinnemu oszczędności rzędu dziesiątek tysięcy złotych rocznie, dlatego nakłady związane z montażem podzielników często zwracają się w stosunkowo krótkim czasie – nierzadko już w ciągu 1-3 lat. 

Podzielniki kosztów ogrzewania nie są rozwiązaniem idealnym, jednak w wielu budynkach wielorodzinnych pozostają najpraktyczniejszym sposobem bardziej proporcjonalnego rozliczania kosztów ciepła. Odpowiednio wdrożony system może nie tylko poprawić sprawiedliwość rozliczeń, ale także zachęcać mieszkańców do oszczędzania energii i ograniczania kosztów ogrzewania całego budynku. 

#MKiŚ #MFiPR #NFOŚiGW #WFOŚiGW #KomisjaEuropejska #KE #FunduszeEuropejskie #FunduszeEU

#Autopromocja #EUREGIOPoland #ProjektDoradztwaEnergetycznego #PDE